مهارتهای معلم خصوصی-استادبانک

معلمان خصوصی، با روش‌های مختلفی از جمله افزایش اعتماد به نفس در دانش‌آموز، آموزش مهارت‌های مطالعه، برنامه‌ریزی برای یادگیری، اصلاح دیدگاه‌های نادرست دانش‌آموز یا والدین او، استفاده از آموزش‌های شخصی‌سازی شده متناسب با سرعت و سبک یادگیری دانش‌آموز، می‌توانند تغییرات اساسی را در زندگی تحصیلی شاگرد خود ایجاد کنند. این موضوع نشان‌دهندۀ نقش تأثیرگذار معلم خصوصی در فرآیند آموزش است.

البته میزانِ این تأثیرگذاری برای همۀ معلم‌های خصوصی یکسان نیست و به این موضوع بستگی دارد که معلم تا چه حد، مهارت‌های مختلف و مورد نیاز برای این شغل را در خود تقویت کرده است. ما در این مقاله به ده مهارتی که هر معلم خصوصی برای دستیابی به موفقیت شغلی به آن نیاز دارد اشاره کرده‌ایم. لطفا با ما همراه باشید.

۱. مهارت و تخصص در موضوع مورد تدریس

معلم خصوصی باید روی موضوعی که تدریس می‌کند تسلط کامل داشته باشد. با سطح ارائۀ آن درس در انواع مدارس (دولتی، نمونه، مدارس برتر و …) آشنا باشد. از آخرین تغییرات کتاب‌های درسی اطلاع کامل داشته باشد. به روزترین و مناسب‌ترین کتاب‌های کمک درسی را شناسایی کرده و به دانش‌آموز خود معرفی کند.

همچنین داشتن اطلاعاتی فراتر از کتاب درسی، ارائۀ توضیحاتی در مورد تاریخچۀ موضوع مورد بحث، آشنا کردن دانش‌آموز با برخی از کاربردهای آن موضوع در زندگی روزمره و به طور کلی داشتن یک دید همه جانبه نسبت به موضوعی که تدریس می‌کند، دانش‌آموز را هم به درس و هم به ادامۀ جلسات با آن معلم علاقمند خواهد کرد.

۲. مهارت‌های ارتباطی

تحقیقات نشان داده‌اند که موفقیت دانش‌آموزان، ارتباط مستقیمی با میزان تعامل و برقراری ارتباط مؤثر بین معلم و دانش‌آموز دارد. بنابراین مهارت در برقراری ارتباط، یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که هر معلمی و به طور خاص هر معلم خصوصی باید در خود تقویت کند.

 معلم خصوصی باید این توانایی را داشته باشد تا با دانش‌آموزان و دانشجویان در سنین مختلف، والدین آن‌ها و سایر همکاران ارتباط برقرار کند. البته این ارتباطات می‌توانند به صورت کلامی یا غیرکلامی باشند. علاوه بر این، معلم باید توانایی‌های زیر را در خود تقویت کند:

  • مهارت‌ بالا در انتقال مطالب
  • فن بیان و زبان بدن مناسب
  • درک زبان بدن دانش‌آموز و والدین او
  • گوش دادن فعالانه
  • ارائۀ بازخوردهای مثبت و منفی به شیوه‌های مؤثر
  • حس شوخ طبعی
  • خویشتنداری و صبر
  • اعتماد به نفس بالا
  • عدم قضاوت و پیش داوری
  • مدیریت استرس
  • مهارت‌ در گفتگوهای دیجیتال (گفتگو از طریق تلفن و فضای مجازی)
  • ایجاد انگیزه
  • کار تیمی
تسلط بر دانش موضوعی، به تنهایی نمی‌تواند موفقیت شغلی معلم را تضمین ‌کند.

۳. مهارت‌های تکنولوژیک

تا همین چند سال گذشته، وجود تخته، ماژیک، کتاب و دفتر برای تدریس کافی بود. اما امروزه تکنولوژی‌های مختلفی روانۀ بازار شده‌اند تا به دانش‌آموزان کمک کنند تا درک بهتر و عمیق‌تری از دروس مختلف داشته باشند و میزان مشارکت آن‌ها در کلاس درس افزایش پیدا کند. از طرفی بعد از شیوع کرونا، آموزش آنلاین نیز به بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی معلمان تبدیل شد که این موضوع نیز ملزومات و دانش تکنولوژیک خاص خود را می‌طلبد.

برای دستیابی به موفقیت شغلی به عنوان یک معلم خصوصی، لازم است که با مهارت‌های مختلف دیجیتال تا حدی آشنا باشید. مهارت‌هایی نظیر:

  • توانایی کار با کامپیوتر
  • مهارت‌های ICDL
  • فعالیت‌ در شبکه‌های اجتماعی
  • آشنایی با تکنولوژی‌های آموزشی روز و نحوۀ به کارگیری آن‌ها در کلاس
  • آشنایی با پلت فرم‌های تدریس آنلاین و نحوۀ تدریس در این پلتفرم‌ها
  • شناخت انواع محتوا و تولید محتواهای آموزشی
  • کار با ابزارهای ویرایش فایل‌های متنی، صوتی، تصویری و ویدیویی
  • توانایی استفاده از ابزارهایی مانند میکروفون، قلم نوری، کابل OTG و …
  • توانایی اسلایدسازی
  • اشتراک گذاری محتواها با دانش‌آموزان و همکاران
  • طراحی و ساخت آزمون‌های آنلاین
  • فیلم‌برداری و عکس برداری از دسکتاپ و گوشی
  • تبدیل فرمت‌های مختلف فایل‌ها به یکدیگر
  • توانایی تحقیق و جستجو در اینترنت و شناسایی منابع معتبر

۴. مهارت برنامه‌ریزی و مدیریت زمان

تدریس چه در کلاس‌های خصوصی و چه در کلاس‌های گروهی، تنها بخش کوچکی از وظایف یک معلم یا مدرس است. ارتباط با دانش‌آموزان مختلف، والدین آن‌ها و سایر همکاران، بررسی تکالیف، تصحیح برگه‌های امتحانی، نوشتن طرح درس، طراحی سوال، گذراندن دوره‌های مختلف و بسیاری موارد دیگر نیز بخش‌های جدایی‌ناپذیری از زندگی کاری هر معلمی هستند.

به همین دلیل مهارت مدیریت زمان و آشنایی با تکنیک‌ها و ابزارهای مناسب برای مدیریت زمان و پروژه به منظور برنامه‌ریزی، اولویت‌بندی کارها و استفادۀ بهینه از زمان‌های آزاد، یکی از مهارت‌های ضروری است که هر معلمی باید در خود پرورش دهد.

۵. مهارت متقاعد سازی

متقاعدسازی (persuasion)، فرایند یا عملی است که فرد با استفاده از آن، دیگران را قانع می‌کند که کاری را مطابق با میل او انجام دهند و یا در مورد موضوع خاصی، به شیوۀ مورد نظر او فکر کنند. متقاعدسازی در هر حرفه‌ای می‌تواند به موفقیت شغلی افراد کمک کند، اما این موضوع برای معلم خصوصی از اهمیت بالاتری برخوردار است.

معلم خصوصی در مراحل مختلفی به مهارت متقاعدسازی نیاز دارد. در اولین مرحله، بعد از اینکه دانش‌آموز یا والدین او برای اولین بار با معلم تماس می‌گیرند و یا درخواست تدریس خود را در سایت استادبانک ثبت می‌کنند و معلم با آن‌ها تماس می‌گیرد، معلم باید این توانایی را داشته باشد که والدین را متقاعد کند که بهترین گزینه را برای تدریس به فرزندشان انتخاب کرده‌اند.

طبق آمار استادبانک، درصد ریزش شاگردانِ برخی از اساتید، بعد از اولین تماس تلفنی، حدود ۶۰ الی ۷۰ درصد است، این موضوع اهمیت تماس اول و توانایی معلم در متقاعد کردن والدین را نشان می دهد. در اولین جلسۀ دیدار معلم با والدین و دانش‌آموز مهارتهای متقاعدسازی معلم بسیار مهم است. چرا که در بسیاری از موارد والدین بعد از برگزاری اولین جلسه، تصمیم به لغو کلاس خود با استاد می‌گیرند.

علاوه بر همۀ این‌ها، معلم خصوصی باید این توانایی را داشته باشد تا تفکرات و باورهای منفی دانش‌اموز را که از طریق مدرسه و معلم و خانواده به او منتقل شده تغییر دهد، او را به مطالعه و یادگیری علاقمند کند، روی رفتارها و افکار او تاثیر بگذارد، در موارد ضروری والدین را متقاعد کند که فرزندشان دچار اختلال یادگیری است، به مشاوره و یا به جلسات بیشتر نیاز دارد. همۀ این موارد نیازمند توانایی بالای معلم خصوصی در متقاعدسازی دیگران است.

درصد ریزش شاگردانِ برخی از اساتید خصوصی، بعد از اولین تماس تلفنی، حدود ۶۰ الی ۷۰ درصد است.

۶. مهارت مدیریت کلاس

برخی افراد به اشتباه مدیریت کلاس را فقط مختص کلاس‌های گروهی می‌دانند، در حالی که در کلاس‌های خصوصی نیز مهارت در مدیریت کلاس از اهمیت بالایی برخوردار است.

برای اینکه معلم بتواند کلاس خصوصی خود را به بهترین شکل مدیریت کند لازم است که موارد زیر را در نظر بگیرد:

  • از قبل برنامه و طرح درس مشخصی را برای کلاس خود در نظر بگیرد
  • با آمادگی کامل در کلاس حاضر شود
  • زمان‌های مشخصی را برای مرور درس جلسه قبل، رفع اشکال، تدریس درس جدید، ارزشیابی دانش‌آموز در نظر بگیرد
  • قوانین و مرزهای کلاس را به طور دقیق برای دانش‌آموز و والدین او مشخص کند
  • برای درگیر کردن دانش‌آموز با مطالب درسی و ایجاد انگیزه در او در لحظات مختلف تدریس، برنامه مشخصی داشته باشد
  • برای رفتارهای مخرب احتمالی دانش‌آموز (به خصوص دانش‌آموزان بیش فعال) برنامه داشته باشد
  • روشهای موثری برای ارائه بازخوردهای مثبت و منفی و تشویق یا تنبیه دانش‌آموز داشته باشد
  • برای گزارش دهی به والدین برنامه مشخصی داشته باشد
  • برای همۀ جلسات تکالیفی را برای دانش آموز در نظر بگیرد

۷. مهارتهای روانشناختی (روانشناسی تربیتی)

 آموزش و روانشناسی دو موضوع کاملا وابسته هستند. نمی‌توان تصور کرد که چطور یک معلم، بدون داشتن دانش روانشناسی می‌تواند تدریس اثربخشی را ارائه دهد و محیط یادگیری مناسبی را برای دانش‌آموز ایجاد کند. معلمی که با موضوعات روانشناسی تربیتی آشنا باشد به خوبی درک می‌کند که هر دانش‌آموزی توانایی‌های ذهنی، سرعت و سبک یادگیری متفاوتی دارد.

برخورداری مهارت‌های روانشناختی به معلم کمک می‌کند تا

  • متوجه شود فرایند یادگیری در دانش‌اموزان چگونه اتفاق می‌افتد
  • توانایی‌های دانش آموز را شناسایی کرده و آن‌ها را در مسیر درست هدایت کند
  • روی افکار و باورهای دانش آموز تاثیرات مثبت بگذارد
  • سبکهای یادگیری را در دانش آموز شناسایی کند و از روشهای آموزش متناسب با آن سبک استفاده کند
  • اختلالات یادگیری را در دانش‌اموزان شناسایی کند و راهکارهای مناسب را برای این دسته از دانش‌آموزان در نظر بگیرد
  • در دانش آموز ایجاد علاقه و انگیزه کند
  • نحوۀ ارتباط با دانش آموزان در سنین مختلف را بداند

۸. شناخت روش‌های مختلف تدریس

روش تدریس، عبارت است از اصول و روش‌هایی که معلم به کار می‌گیرد تا شرایط یادگیری بهتر را برای دانش‌آموز خود ایجاد کند.

انتخاب روش تدریس مناسب، تا حد زیادی به موضوع درس، ویژگی‌های دانش‌آموز و حتی معلم بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان نسخۀ دقیق و مشخصی را برای بهترین روش یا روش‌های تدریس ارائه کرد.

با این حال دانشمندان و محققان حوزۀ روانشناسی تربیتی، پیشنهاداتی را برای روش‌های مختلف تدریس ارائه داده‌اند. لازم است که یک معلم خصوصی با انواع شبوه‌های تدریس آشنا باشد و توانایی به کارگیری آن‌ها را داشته باشد تا در مواقع مورد نیاز، با توجه به ویژگی‌ها و نیازهای دانش‌آموز، از روش تدریس مناسب برای او استفاده کند.

۹. مهارت یادگیری مستمر

بسیاری از افراد، مدت زمانی را به کسب یک مدرک دانشگاهی یا آموختن یک مهارت خاص اختصاص می‌دهند و بقیه عمر را تنها به دنبال استفاده از آن مهارت یا مدرک دانشگاهی هستند. این افراد تصور می‌کنند که از جایی به بعد، نیازی به یادگیری موضوعات و مهارت‌های جدید وجود ندارد. اما در عصر حاضر و با توجه با سرعت بالای تغییرات در جنبه‌های مختلف زندگی، بدون ایجاد مهارت یادگیری مستمر در خود، به احتمال زیاد موفقیت‌های فردی و شغلی چندانی را تجربه نخواهید کرد.

این موضوع برای معلم‌ها و به ویژه معلم‌های خصوصی از اهمیت بیشتری برخوردار است. چرا که صنعت آموزش، تکنولوژی‌های آموزشی، شیوه‌های برقراری ارتباط در دانش‌آموزان و …. به سرعت در حال تغییر و تکامل است. بنابراین معلم خصوصی باید یادگیری مستمر را جزو برنامه‌های همیشگی خود در نظر بگیرد و هیچ گاه یادگیری را متوقف نکند.

مطالعه و یادگیری مستمر، از ضروریات کار هر معلمی است.

۱۰. خلاقیت

برای اینکه بتوانید دانش آموزتان را در طول کلاس مشتاق و علاقمند نگه دارید به خلاقیت نیاز دارید؛ خلاقیت در استفاده از بازی‌های آموزشی، فعالیت‌های سرگرم‌کننده در حین آموزش و غیره. این موضوع به خصوص در مورد معلم‌هایی که در مقطع ابتدایی تدریس می‌کنند از اهمیت بالاتری برخوردار است.

معلّمان خلّاق، انعطاف‌پذیرند، به استقبال ایده‌ها و روش‌های جدید می‌روند و قدرت تخیّل بالایی دارند. روش‌های مختلفی برای تقویت خلاقیت وجود دارد که در یک مقالۀ جداگانه حتما به این موضوع خواهیم پرداخت.

سخن پایانی

رفع مشکلات درسی دانش‌آموز، تنها وظیفۀ یک معلم خصوصی نیست. برای اینکه بتوانید معلم خصوصی تاثیرگذاری باشید، باید علاوه بر رفع مشکلات درسی، توانایی برقراری ارتباط سازنده با دانش‌آموز، ایجاد انگیزه در او، تغییر باورهای نادرست، تدریس بر اساس سبکهای مختلف یادگیری و … را در خود ایجاد کرده باشید. ما در این مقاله به ده مهارت اساسی برای معلمان خصوصی اشاره کردیم. در مقالات بعدی به تفصیل به هر یک از این مهارت‌ها خواهیم پرداخت. از اینکه تا پایان این مقاله با ما همراه بودید از شما سپاسگزاریم.

بحث و مشارکت!

شما برای توسعۀ این مهارت‌ها چه منابع یا روش‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟ چه مهارت‌های دیگری را به این لیست اضافه می‌کنید؟

منابع پیشنهادی:

دیدگاه خود را در رابطه با این پست بیان کنید

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید